انواع صرافی‌های رمزارزی (Crypto Exchanges)

به اشتراک بگذارید

دنیای رمزارزها به دلیل ماهیت فناورانه و به‌روزی که دارد به شدت در حال رشد و تکامل است، به طوری که هر روز شاهد شنیدن اخبار مختلفی از نوآوری‌های انجام شده در این بازار هستیم. در این فضای جدید و رو به رشد یکی از مسائلی که از اهمیت بالایی برخوردار است، محیط تبادل، خرید و فروش رمزارزها است. صرافی‌های رمزارزی را می‌توان به طور کلی به دو دسته‌ی متمرکز و غیرمتمرکز تقسیم‌بندی کرد.

در این مقاله به طور مفصل درباره صرافی‌های رمزارزی صحبت خواهیم کرد.

صرافی‌های متمرکز(Centralized Exchanges)

همانطور که از اسم آن‌ها مشخص است، صرافی‌های متمرکز توسط یک نهاد واحد و مرکزی کنترل و مدیریت می‌شوند. صرافی‌های متمرکز همانند یک سازمان بورس عمل می‌کنند و به عنوان یک واسطه، خریداران را به فروشندگان وصل کرده و در ازای انجام معاملات کارمزد دریافت می‌کنند. سفارشات خرید و فروش در صرافی‌های متمرکز در یک سرور مرکزی به نام دفتر سفارش و یا Order Book ثبت می‌شوند و این سرور مرتباً بهترین قیمت خرید را به بهترین قیمت فروش وصل می‌کند و میزان عرضه و تقاضا قیمت رمزارز را مشخص خواهد کرد. صرافی‌های متمرکز رایج‌ترین انتخاب معامله‌گران حرفه‌ای است و از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به باینَنس، کوین‌بِیس و کِراکِن اشاره کرد که سهم بزرگی از بازار رمزارزها را در اختیار دارند.

صرافی‌های متمرکز را می‌توان به دو دسته‌ی P2P و OTC تقسیم کرد:

صرافی‌های P2P: صرافی‌های عادی که در آن افراد به طور مستقیم (peer to peer) رمزارزهای خود را به صورت خرده فروشی با یکدیگر معامله می‌کنند و در ازای انجام این کار کارمزد پرداخت می‌کنند.

صرافی‌های OTC: اینگونه صرافی‌ها معمولاً مورد استفاده‌ی سازمان‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ و یا اشخاصی است که قصد دارند حجم بالایی از یک دارایی را خریداری کرده و یا بفروشند. OTC مخفف کلمات Over the Counter و به معنی بر روی پیشخوان است و اصطلاحاً برای نهنگ‌های بازار که حجم‌های خرید و فروش بالایی دارند استفاده می‌شود. در صرافی‌های OTC یک حجم بالا از یک دارایی که خریدن آن در صرافی‌های عادی بسیار زمان‌بر و سخت است، خریداری شده و یا یک حجم بالا از یک دارایی که برای فروختن آن در صرافی‌های عادی مشتری کافی وجود ندارد فروخته می‌شوند. تفاوت عمده‌ی این دسته از صرافی‌ها با صرافی‌های عادی علاوه بر حجم معامله در این است که قیمت خرید بالاتر از قیمت بازار و قیمت فروش پایین‌تر از قیمت بازار است و هدف اصلی خریدار و یا فروشنده سرعت انجام معامله است. هم اکنون اکثر صرافی‌های معروف مانند بایننس، کراکن و بیتفینکس بخش خرید و فروش OTC جداگانه‌ای برای مشتریان خود فراهم کرده‌اند که اگر یک شخص و یا یک سازمان قصد خرید و یا فروش یک رمزارز با حجم بالایی داشت این کار به صورت اختصاصی و جداگانه و با سرعت بالایی انجام شود. خرید و فروش‌های OTC بدون کارمزد هستند و منبع درآمد صرافی از انجام این گونه سفارشات اختلاف قیمت اندک آن با قیمت بازار است که در حجم معاملات بالا سود خوبی را نصیب صرافی خواهد کرد.

  • مزایای صرافی‌های متمرکز

  1. نقدینگی بسیار بالا:
    به دلیل کارکرد آسان، دسترسی بالا و همچنین تعداد کاربران گسترده، حجم سفارشات زیادی در این نوع صرافی‌ها برای خرید و فروش انواع رمزارزها وجود دارد.
  2. تیم پشتیبانی قوی:
    صرافی‌های متمرکز مانند شرکت‌های خصوصی هستند و سود آن‌ها نسبت مستقیم با تعداد مشتری دارد. به دلیل رقابت زیاد موجود بین این نوع از صرافی‌ها، تلاش بسیار زیادی در جهت کسب رضایت مشتری وجود دارد. اکثر این صرافی‌ها پشتیبانی شبانه‌روزی دارند و کاربر به راحتی می‌تواند سوالات و مشکلات خود را مطرح کند.
  3. پاداش و طرح‌های تشویقی:
    صرافی‌های متمرکز برای جذب مشتری بیشتر، طرح‌های تشویقی زیادی مانند پاداش در ازای معرفی کاربر جدید و یا امکان مشارکت در عرضه اولیه‌ی پروژه‌های جدید (IEO)  ارائه می‌دهند.
  4. امکانات حرفه ای معامله گری:
    محیط کاربری صرافی‌های متمرکز بسیار پیشرفته بوده و کاربر امکان انجام انواع معاملات مانند معاملات اهرم‌دار و  سفارشات شرطی (SL و TP) را خواهد داشت. ضمن اینکه برخی صرافی‌ها امکان Copy Trading را نیز به کاربران خود ارائه می‌دهند.
  5. امکان واریز و برداشت با ارزهای فیات:
    اکثر صرافی‌های متمرکز به منظور راحتی و دسترسی بالاتر مشتریان خود امکان واریز به حساب و یا برداشت از حساب با ارزهای فیات مانند دلار و یورو ایجاد کرده‌اند.

  • معایب صرافی‌های متمرکز

  1. عدم مالکیت بر روی دارایی:
    با توجه به اینکه کلید خصوصی دارایی‌ها در اختیار خود صرافی است، کاربر مالکیت واقعی بر روی دارایی‌های موجود در حساب خود نخواهد داشت. به همین دلیل، صرافی کنترل کامل بر روی دارایی‌های کاربر خواهد داشت و هر لحظه که احساس نیاز کند می‌تواند آن‌ها را مسدود کرده و یا محدودیت‌های واریز و برداشت اعمال کند. به این گونه صرافی‌ها که کاربر مالکیت کامل بر روی دارایی خود ندارد اصطلاحاً صرافی حضانتی (custodial) گفته می‌شود.
  2. احتمال هک و سرقت دارایی:
    به دلیل معماری متمرکز این صرافی‌ها، تمامی اطلاعات در سرور مرکزی صرافی ثبت و ذخیره می‌شوند که خطر هک، سرقت اطلاعات و حملات اینترنتی در آن وجود دارد. ضمن آنکه از کار افتادن سرور صرافی باعث از کار افتادن کلیه فرآیندهای کاری در آن صرافی خواهد شد (single point of failure).
  3. قوانین سختگیرانه‌ی رگولاتوری:
    به دلیل معماری متمرکز و ماهیت سازمانی صرافی‌های متمرکز، کاربران می‌بایستی در راستای تابعیت از قوانین دولتی در جهت شفافیت مالی و مبارزه با پولشویی و فرار مالیاتی با ارائه‌ی مدارک شناسایی حساب‌های خود را احراز هویت (KYC) کنند.
  4. تغییر در بازار:
    از آنجایی که تمامی سفارش‌های خرید و فروش در سرور مرکزی این صرافی‌ها هماهنگ می‌شوند، تا‌کنون چندین صرافی متمرکز به دستکاری بازار در طریق ایجاد حجم جعلی، تعلیق برداشت‌ها در بازارهای ریزشی و … متهم شده‌اند.

با وجود تمامی این نکات گزینه‌ی اول اکثر معامله‌گران، هنوز هم صرافی‌های متمرکز هستند. بزرگترین صرافی‌های متمرکز بر اساس میزان حجم معاملات و بر طبق داده‌های وبسایت کوین‌مارکت‌کپ به قرار زیر هستند:


صرافی‌های غیر‌متمرکز(Decentralized Exchanges)

صرافی‌های غیرمتمرکز همزمان با رشد و شکوفایی فناوری دیفای و به هدف رفع مشکلات و محدودیت‌های صرافی‌های متمرکز ایجاد شدند. در صرافی‌های غیرمتمرکز، بر خلاف نوع متمرکز، سفارشات خریداران و فروشندگان به طور مستقیم و بدون واسطه و تنها به کمک قراردهای هوشمند انجام می‌شوند. در این صرافی‌ها نقدینگی مورد نیاز برای انجام سفارش‌های خرید و یا فروش توسط استخرهای نقدینگی (liquidity pools) تامین می‌شود که این استخرها توسط قراردادهای هوشمندی به نام بازارسازهای خودکار (Automated Market Makers) کنترل می‌گردند.
در استخرهای نقدینگی افراد رمزارزهای خود را جهت انجام سفارشات خرید و فروش سپرده‌گذاری کرده (yield farming) و در ازای این کار پاداش دریافت می‌کنند.
در صرافی‌های غیرمتمرکز برخلاف صرافی‌های متمرکز، سفارش خرید یک کاربر به سفارش فروش یک کاربر دیگر وصل نمی‌شود، بلکه در این مدل از صرافی‌ها کاربران رمرزارز‌های خود را از طریق قرارداد هوشمند با استخرهای نقدینگی مرتبط با آن رمزارز تبادل می‌کنند. در این مدل از صرافی‌ها کنترل موجودی و نسبت عرضه و تقاضا در استخرهای نقدینگی توسط بازارسازهای خودکار (AMM) انجام می‌شود.

  • تعدادی از مزایای صرافی‌های غیرمتمرکز

  1. کنترل و مالکیت کامل بر روی دارایی:
    در صرافی‌های غیرمتمرکز کلید خصوصی کیف پول در اختیار خود شخص قرار دارد و تا زمانی که این کلید در اختیار او باشد هرگز امکان سرقت، هک و سایر خطرات امنیتی وجود ندارد. به این گونه صرافی‌ها که کاربر با در اختیار داشتن کلید خصوصی، مالکیت کامل بر روی دارایی خود دارد اصطلاحاً صرافی غیرحضانتی (non-custodial) گفته می‌شود.
  2. عدم نیاز به احراز هویت:
    صرافی‌های غیرمتمرکز خودگردان هستند و هیچ‌گونه نظارت دولتی بر روی آن‌ها وجود ندارد و به همین دلیل کاربران می‌توانند به صورت ناشناس و بدون احراز هویت در آن‌ها معامله کنند. این موضوع به طور ویژه برای کابران ایرانی، با توجه به تحریم‌ها، بسیار کمک‌کننده خواهد بود.
  3. قابلیت اتصال به محصولات دیفای:
    یکی از مهمترین ویژگی‌های صرافی‌های غیرمتمرکز، با توجه به ماهیت غیرحضانتی آن‌ها، قابلیت اتصال به برنامه‌های دیفای است که به شما امکانات بی‌نظیری مانند سپرده‌گذاری و وام‌دهی می‌دهند.
  4. پشتیبانی از تعداد رمزارز بالا:
    در لحظه‌ی نگارش این مقاله، نزدیک به 3000 رمزارز وجود دارند که بسیاری از آن‌ها تنها توسط صرافی‌های غیرمتمرکز پشتیبانی می‌شوند.

  • تعدادی از معایب صرافی‌های غیرمتمرکز

  1. حجم پایین و کارمزد بالا:
    با توجه به نوپا بودن این صرافی‌ها، حجم معاملات در آن‌ها بسیار کمتر از صرافی‌های متمرکز است و این موضوع باعث می‌شود که نقدینگی در هنگام انجام معاملات پایین‌تر باشد. ضمن آنکه در صرافی‌های غیرمتمرکز  به نسبت صرافی‌های متمرکز که در آن‌ها طرح‌های تخفیف کارمزد وجود دارد، کارمزدهای معاملات بالاتر است.
  2. سرعت تراکنش پایین:
    از آنجایی که در صرافی‌های غیرمتمرکز تمامی تراکنش‌ها و سفارشات مستقیماً در بلاکچین ثبت می‌شوند و انجام شدن آن تراکنش‌ها نیازمند تایید ماینرها و قرارگرفتن در بلاک است، سرعت انجام تراکنش به نسبت صرافی‌های متمرکز پایین‌تر است.
  3. محدودیت در واریز و برداشت با ارزهای فیات:
    یکی دیگر از تفاوت‌های صرافی‌های غیرمتمرکز این است که در آن‌ها تنها می‌توان یک رمزارز را به یک رمزارز دیگر تبدیل کرد و امکان واریز و یا برداشت از طریق ارزهای فیات مانند دلار و یا یورو وجود ندارد (سرویسی که برای کاربران احراز هویت شده در صرافی‌های متمرکز ارائه می‌شود).
  4. امکانات معامله‌گری:
    رابط کاربری در اپلیکیشین‌های صرافی‌های غیرمتمرکز معمولاً بسیار ساده و ابتدایی است و امکانات پیشرفته‌ی ترید مانند معاملات آتی و یا اهرم‌دار در این صرافی‌ها وجود ندارد.
  5. قابلیت مشاهده‌ی تمامی سفارش‌ها:
    از آنجایی که سفارشهای خرید و فروش در این صرافی‌ها از طریق قراردادهای هوشمند هماهنگ می‌شوند، تمامی سفارشها قبل از انجام توسط اعضای شبکه‌ی بلاکچین و ماینرها قابلیت رویت است. در چنین مواقعی ممکن است ماینر قبل از تایید یک سفارشِ با حجم بالا پیش‌دستی کرده و سفارش خود را زودتر ثبت و تایید کند تا از نوسان قیمت بعد از آن سوء استفاده کند. به این خطر امنیتی اصطلاحاً حمله‌ی پیشرو یا Front Running گفته می‌شود.

ایده‌ی اولیه‌ی صرافی‌های غیر‌متمرکز در سال 2018 توسط توسعه‌دهندگان پروژه‌ی Uniswap  مطرح شد  و هدف آن کاهش کارمزد تراکنش‌ها و حذف واسطه و نظارت‌های رگولاتوری در انجام معاملات بود. محبوبیت صرافی‌های غیرمتمرکز رو به روز درحال افزایش است و هم اکنون بیش از 100 صرافی غیرمتمرکز مشغول فعالیت هستند.

بزرگترین صرافی‌های غیر‌متمرکز بر اساس میزان حجم معاملات و بر طبق داده‌های وبسایت کوین‌مارکت‌کپ به قرار زیر هستند:


سخن پایانی:

صرافی‌های غیرمتمرکز هنوز در ابتدای راه خود قرار دارند و همه‌گیر‌شدن آن‌ها زمان‌بر خواهد بود. به دلیل اینکه اکثر کاربران در صرافی‌های متمرکز معاملات خود را انجام می‌دهند، نقدینگی صرافی‌های غیرمتمرکز در حال حاضر پایین می‌باشد و این موضوع زمان انجام معاملات را افزایش می‌دهد. با این وجود، با توجه به ذات غیرمتمرکز بلاکچین و تضاد آن با موضوعاتی مانند احراز هویت و… “آینده‌ی معامله‌گری در رمزارزها، دیر یا زود، متعلق به صرافی‌های غیرمتمرکز خواهد بود.”

در تصویر زیر به طور خلاصه به ویژگی‌ها و تفاوت‌های DEX و CEX اشاره شده است:

عضویت در خبرنامه

اولین نفری باشید که از تحولات حوزه ارزدیجیتال با خبر می شوید

مقالات مرتبط

سیوا، یک طرح مشارکتی بر مدار تکنولوژی

با ظهور عصر صنعت مالی غیرمتمرکز (DeFi) در اوایل سال 2019 ایده‌ی طراحی و پیاده‌سازی طرح‌های غیرمتمرکز همواره از اولویت بالایی برخوردار بوده است. نیاز به شفافیت، عدم حضانت دارایی برای سرمایه‌گذار و استفاده از ابزارهای غیرمتمرکز، روز به روز

صندوق‌های پوشش ریسک

واژه‌ی hedge به معنی حفاظ، مانع، پوشش و یا حصار است. در یک تعریف ساده، hedge funds یا صندوق‌های پوشش ریسک را می‌توان به عنوان شرکت‌های بیمه‌ی سرمایه‌گذاری تعریف کرد. صندوق‌های پوشش ریسک، شرکت‌های سرمایه‌گذاری تهاجمی هستند که با ادغام