سازمان خودگردان غیرمتمرکز (DAO)

به اشتراک بگذارید

سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز ترجمه‌ی اصطلاح انگلیسی Decentralized Autonomous Organization است که به DAO مخفف شده و یکی از کاربردهای قراردادهای هوشمند بر بستر بلاکچین هستند. DAO یک سازمان اینترنتی و مبتنی بر بلاکچین است که تحت حاکمیت هیچ شخص و یا گروه خاصی نیست و به صورت غیرمتمرکز اداره می‌شود.  DAO ها توسط خود اعضا مدیریت می‌شوند و دفتر مرکزی و مدیرعامل ندارند. هدف  DAO غیرمتمرکز کردن مدیریت و تصمیم‌گیری و به طور کلی حاکمیت (governance) است.

DAO نوع جدیدی از ساختار سازمانی مبتنی بر بلاکچین است که تحت حاکمیت یک فرد یا گروه خاصی اداره نمی‌شود بلکه این سازمان به صورت غیرمتمرکز و توسط خود اعضا هدایت می‌شود.

DAO ها به منظور حل مشکل تمرکز قدرت و سوءاستفاده‌های مدیریتی مانند مخفی‌کاری، ولخرجی، سندسازی و اختلاس، رانت بازی، لابی‌گری، تبانی، جانبداری و تبعیض، پارتی‌بازی و … است. جهت درک بهتر این مفهوم به مثال ساده‌ی زیر توجه کنید.


نحوه کارکرد DAO:

فرض کنید که شما و یکی از دوستانتان قصد دارید که یک شرکت تعطیل شده را خریده و مجدد راه‌اندازی کنید.

سرمایه شما دو نفر کمتر از بودجه‌ی مورد نیاز برای خرید ساختمان، تجهیزات، حق برند و … این شرکت است و مجبور می‌شوید شریک اضافه کنید. حال این سوال‌ها پیش می‌آید که:

پول دست چه کسی باشد و معامله را چه کسی انجام دهد؟

چه کسی مدیرعامل شود و تصمیم‌گیری با چه کسی باشد؟

و …

اینجا دقیقاً جایی است که DAO مشکلات را حل خواهد کرد.

راه حل این است ابتدا تمام قوانین و دستورالعمل‌های مدیریتی شرکت را در یک قرارداد هوشمند کدنویسی کنید. سپس هر یک از سرمایه‌گذارها به نسبت میزان آورده‌ی خود توکن‌‌هایی در قالب برگ سهام دریافت کند. این توکن‌ها در واقع هم نشان‌دهنده‌ی میزان مالکیت هستند و هم حق رای هر شخص را نشان می‌دهند.

از آنجایی که امور به صورت اتوماسیون و توسط کامپیوترهای متصل به هم در شبکه انجام می‌شود، شفافیت کامل وجود دارد و همه‌ی اعضا می‌توانند عملکرد شرکت را رصد کرده و در تمامی تصمیم‌گیری‌ها شرکت کنند.


یک مثال کاربردی دیگر:


تصور کنید که در یک کشور دموکرات قرار است انتخابات برگزار شود و کاندیداهای این انتخابات نگران تقلب در رای‌گیری هستند.

 راه‌حل این مشکل این است که به ازای هر شخص یک توکن (برگ رای) منحصر به فرد بر بستر یک قرارداد هوشمند تعریف کرد که کلید خصوصی آن توکن در واقع هویت و یا امضای دیجیتال آن شخص باشد. این توکن یک بار مصرف است و هیچ شخصی نمی‌تواند بیشتر از یک بار رای دهد. بعد از اتمام رای‌گیری، این قرارداد هوشمند می‌تواند در کسری از ثانیه کل آرای ماخوذه را شمارش و برنده‌ی انتخابات را اعلام کند. در این روش امکان دستکاری در نتایج وجود ندارد و هویت رای دهندگان نیز نیمه ناشناس (pseudonymous) است؛ ضمن اینکه تمامی آمار و اطلاعات بر بستر بلاکچین قابل مشاهده خواهد بود.


تفاوت DAO با سازمان‌های متمرکز سنتی:



مهم‌ترین بخش تشکیل‌دهنده‌ی یک DAO اساس‌نامه و یا آیین‌نامه‌ی اجرایی آن است. قوانین DAO توسط خود اعضای جامعه مشخص شده و بر روی کدهای قراردادهای هوشمند ثبت می‌شوند. این قراردادهای هوشمند چارچوب اساسی را که DAO قرار است بر اساس آن عمل کند، مشخص می‌کنند. از آنجایی که این قوانین بر روی بلاکچین ثبت می‌شوند، شفاف و برای تمامی اعضا قابل مشاهده هستند؛ بنابراین هر عضو می‌تواند به طور کامل درک کند که پروتکل در هر مرحله باید چگونه عمل کند.

هنگامی که این قوانین به طور رسمی بر روی بلاک چین نوشته شد، گام بعدی تامین مالی DAO است تا چگونگی دریافت بودجه و نحوه اعطای حاکمیت و حق رای مشخص شود. این امر معمولاً از طریق صدور توکن به دست می‌آید که در آن اعضای جامعه در ازای پرداخت وجه و خرید توکن و متناسب با پرداختی خود حق رای دریافت می‌کنند. پس از تکمیل بودجه، DAO برای استقرار آماده است.

بعد از اجرای DAO، قوانین آن تنها از طریق اجماع رای دهندگان (حداقل 50%+1) قابل تغییر است و این به این معنی است که هیچ شخص و یا سازمانی به تنهایی توانایی تغییر در سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های جامعه ندارد. تمامی تصمیم‌گیری‌ها توسط دارندگان توکن انجام ‌می‌شود.




انواع DAO:

معروف‌ترین مثال از این سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز، The DAO بود که در سال 2016 بر بستر بلاکچین اتریوم مستقر شد. هدف از این قرارداد هوشمند، مدیریت سرمایه‌گذاری‌های افراد در پروژه‌های جدید (ICO) اتریومی بود. این قرارداد هوشمند نزدیک به 150 میلیون دلار سرمایه اتریومی جمع‌آوری کرده بود تا به استارتاپ‌های بلاکچینی اختصاص داده شود.

یکی از نقاط ضعف DAO ها که شاید از یک جنبه‌ی دیگر نقطه قوت آن نیز محسوب شود این است که بعد از راه‌اندازی، هیچ شخص و یا سازمانی به تنهایی نمی‌تواند قوانین آن را تغییر دهد و یا جلوی اجرای آن را بگیرد.

امروزه پروژه‌های بلاکچینی زیادی از مفهوم DAO استفاده می‌کنند و توکن حاکمیتی (Governance Token) دارند که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

Uniswap, Aave, Maker, Synthetix, Dash, ApeCoin, PancakeSwap, Curve Finance, Yearn Finance, Lido, …

چارت زیر تقسیم بندی دقیق‌تر و کامل‌تری را ارائه داده است:


سخن پایانی:

DAO به معنی “سازمان خودگردان غیرمتمرکز” یک نهاد تحت رهبری و مدیریت تمامی اعضای یک جامعه است و بدون نهاد مرکزی و یا هیئت مدیره هدایت می‌شود. DAO از طریق قراردادهای هوشمند و به کمک فناوری بلاکچین اجرا می‌شود و به همین دلیل کاملاً مستقل و شفاف است؛ تصمیمات، پیشنهادها، رأی‌گیری و حتی خود کدهای برنامه می‌توانند به صورت عمومی مورد بازرسی قرار گیرند.

هنگامی که یکی از اعضای جامعه پیشنهادی برای بهبود عملکرد پروتکل ارائه می‌کند، اعضا گرد هم می‌آیند تا در مورد آن پیشنهاد، نظر مستقل خود را اعلام کنند. پیشنهادهایی که به سطح از پیش تعریف شده ای از اجماع دست می‌یابند، پذیرفته و اجرا می‌شوند.


ظرافت و هوشمندی که باعث استمرار و بقای DAO می‌شود، همسویی انگیزه‌های (alignment of incentives) اعضا است؛ به این معنی که این به نفع تک تک اعضا است که در رای دادن خود صریح باشند و فقط پیشنهادهایی را تأیید کنند که به نفع خود پروتکل باشد.

یک پروتکل سالم و قوی، استفاده بیشتری را به همراه خواهد داشت و به نوبه‌ی خود، ارزش توکن‌هایی را که هر یک از اعضای DAO در اختیار دارند، افزایش می‌دهد. بنابراین با موفقیت پروتکل، دارندگان توکن نیز سود خواهند برد.

عضویت در خبرنامه

اولین نفری باشید که از تحولات حوزه ارزدیجیتال با خبر می شوید

مقالات مرتبط

سیوا، یک طرح مشارکتی بر مدار تکنولوژی

با ظهور عصر صنعت مالی غیرمتمرکز (DeFi) در اوایل سال 2019 ایده‌ی طراحی و پیاده‌سازی طرح‌های غیرمتمرکز همواره از اولویت بالایی برخوردار بوده است. نیاز به شفافیت، عدم حضانت دارایی برای سرمایه‌گذار و استفاده از ابزارهای غیرمتمرکز، روز به روز

صندوق‌های پوشش ریسک

واژه‌ی hedge به معنی حفاظ، مانع، پوشش و یا حصار است. در یک تعریف ساده، hedge funds یا صندوق‌های پوشش ریسک را می‌توان به عنوان شرکت‌های بیمه‌ی سرمایه‌گذاری تعریف کرد. صندوق‌های پوشش ریسک، شرکت‌های سرمایه‌گذاری تهاجمی هستند که با ادغام